Voortzetten! (afl. 5)

A. Internetschaak

Ik blijf wat drammen om een nieuwe ‘Inleiding in het schaakspel’. Ik vind het vreemd dat na Euwe en Bouwmeester (bij mijn weten) niemand zich meer aan zo’n inleiding heeft gewaagd. Is er geen vraag naar? Dan ook geen aanbod. Marktwerking? Kwestie van cultuur?

Ik vind dat alles wat met onderwijs, opleiding en studie te maken heeft, met een inleiding behoort te beginnen. In het HO heet dit propedeuse.

En elke inleiding begint met vragen stellen, zowel van de leraar en de professor als voor hun gehoor. “Uw vraag is mijn vraag.”

Kent Lichess “Leer schaken door te spelen!” een inleiding? Niet dus.

Mijn kritisch kijken naar en werken met  Lichess komt van een contact met een clubgenoot, die overweegt om Lichess te gebruiken met de hoogste groepen van een basisschool.

Wat heeft Lichess (gratis!) in de aanbieding?

[De regels voor de] Schaakstukken (Start met een voorbeeld. Begeleiding bestaat uit kreten; bijvoorbeeld: “Perfect – Yes, yes, yes – Juist – Goed gedaan – Super, goed gedaan! – De spijker op de kop. – Uitstekend!” Later: “Je bent hier goed in!” En op een gegeven momernt: “Niveau 18 voltooid – Uw score: 3.500 – Gefeliciteerd! Je hebt je tegenstander schaak gezet, hem dwingend zijn koning te verdedigen!”

Basisprincipes [voor het spel] *Dekken door weggaan (?) en door tussenplaatsen (?) *De strijd “Sla de zwarte stukken! En verlies je eigen stukken niet.” *Schaak in 1 zet Opgave 7  al met aftrekschaak! (6 x * Hoofdstukje)

Voor gevorderden [vervolg spelregels] (4 x * Hoofdstukje)

[Niet veel] Meer voor gevorderden (2 x * Hoofdstukje)

“Wat nu?

Je weet hoe je moet schaken, gefeliciteerd! Wil je een sterkere speler worden?”

(Overdreven, vind ik, en niet ingeleid met een voorbeeldje.)

Checkmates (Mat zetten dus – van Mat-in-één tot Mat-in-vier; ja, trigger er maar op los.) (7 x * Hoofdstukje)

Met: Checkmate the opponent

Two knights can’t force checkmate by themselves, but if the enemy has a pawn, we can avoid stalemate and force mate. (Engelse les gehad?)

En dat gaat tot en met Mat met Loper en Paard. (met een heus college in ’t Engels)

En dan – let op de volgorde – Fundamental Tactics Met de Skewer (= spies) = Röntgenaanval? Get a winning position in 3 moves (Eén opgave opgelost, daar heb je de volgende alweer.) Je mag een hint vragen en dan de beste zet.

Onder Deflection: “Afleiding is een tactiek die een stuk van de tegenstander dwingt zich te verwijderen van de verdediging van een ander stuk of een belangrijk veld. Het afgeleide stuk is doorgaans overbelast; het moet meer dan één ander stuk of veld beschermen.”(Google translated)
Discovered Attacks Including discovered checks (+ aftrekaanval, incl. -schaak)

Vervolgens Advanced Tactics

[Maar wat tactiek nu in het algemeen en hoe handig je er maar in moet worden is, wordt niet eventjes toegelicht. Laat staan dat strategie ook nog eens gauw aan de orde komt. Opvallend evenmin ‘Wanneer doet ruilen huilen?’ Ik hoorde het een wijsneusje roepen. Evenmin iets over ‘Openingsdisciline’ of het eigenaardige van ‘Eindspelen’.]

Pawn Endgames

Tenslotte Rook Endgames

Alle hoofdstukken beginnen met eenvoudige opgaven – hoewel, Mat-in-drie dan?

Het gaat steeds om de beste zet richting het gewenste resultaat.

Dat geldt ook voor de puzzels, die in elk geval meestal genomen zijn uit Snelschaakpartijtjes.

Het houdt niet op bij Lichess. Hoe heet een stuk brengen naar waar de spanning zit? (Tactisch een zeldzaamheid; de term moet van Nunn zijn. Even niet terug te vinden; Lichess is wel een geval van “door de bomen het bos niet zien …)

 

Conclusie: Lichess leidt maar summier (= te weinig) in. Je wordt snel in het diepe gegooid. Lichess bijna zonder inleiding? Dan maar per onderdeel juiste conclusies trekken; zo van “Dit hoort er ook bij.”

Ik heb nergens een FEN-code gevonden; dus geef ik geen voorbeeld-diagram.

Waar Lochess wel geschikt voor is? De schaker scherper krijgen en de tijd laten nemen!

Ik herinner me wel, dat een Nota Bene-leerling schaken op ’t internet had gevonden en ik zag dat hij talent had.

Trouwens, inleiden behoort “live” gedaan te worden, één-op-één of met een groep. In een boekje zou spreektaal gebruikt moeten worden. Je dient erop te letten, dat de geadresseerden meekomen. Hét moet bij hen binnenkomen.

Voor het oplossen van puzzels wordt geen rating opgebouwd.

Dat heb je wel met een account op bijv. Chess.com. Eveneens gratis.

B. … en thuisschaak

Het omgekeerde van inleiden is uitleiden. Met Sjoerd Homminga (2 juli 1960 – 17 juli 2026), ook mijn oud-voorzitter, heb ik vanaf 20 aug. 2025 (zie foto Pittelose Parkschaak)

vijf keer thuis geschaakt. Hieronder onze laatste partij. Hij won 4 keer, ik dat Aangenomen Damegambiet, wat geen cadeautje was.

Ik onthoud: Hij speelde nooit à tempo, hij overzag altijd wat mijn zet had veranderd. Ik noem dit “stille coaching”.

Sjoerd – Tinus

Kymmelhof, 19.03.2026

1.e4 c5

2.Pf3 d6

3.d4 cxd4

4.Pxd4 a6

5.Pc3 b5

6.a3 Lb7

7.Le3 Pf6

8.f3 e6

9.Dd2 Pc6N

[9…Pbd7 10.0–0–0

(10.Df2 Tc8 11.Le2 Le7 12.0–0 Nuri,K (2313)-Kurmann,O (2466) Switzerland 2011 0–1)

10…Pe5 (10…h5 11.h3 h4  Hracek,Z (2610)-Radovanovic,N (2398) Mali Losinj 2017 1–0;

10…Tc8 11.g4 Pb6 12.g5 Dimov,D (2316)-Grigorov,G (2501) Sunny Beach 2012 0–1  

11.g4 Pfd7 12.g5 Pb6  Ultra-d (2631)-Etaoin Shrdlu (2727) playchess.com INT 2007 ½–½]

10.0–0–0 Le7

11.g4 [Wit is iets beter.]

11…Pxd4

12.Lxd4 e5 [Fritz 17: 12…d5 13.g5 Ph5 14.Tg1 0–0 0.38]

13.Le3 h6 [0.96/20] [13…Pd7 0.64]

14.Lg2 [0.57] [14.h4 0.96]

14…Dc7 [0.93] [14…Pd7! 0.57]

15.h4 0–0–0 [Fritz 17: 15…d5 16.Pxd5 Lxd5 17.exd5 Td8 18.f4 Pxg4 19.fxe5 Pxe5 0.70]

16.g5 hxg5

17.Lh3+ [0.00] [17.Lxg5?! d5=; 17.hxg5 1.28 Txh1 18.Txh1]

17…Kb8 [0.79] [17…g4= 0.00 18.Lxg4+ Pxg4 19.fxg4 Txh4]

18.hxg5 Ph5

19.Lg4 [19.Pd5 Veel slechter is 19…Lxd5 20.exd5 (20.Dxd5 Pg3) 20…Pf4 21.Lxf4 exf4= 0.06/]

19…g6

20.Lxh5 Txh5

21.Txh5 gxh5 [0.00]

22.Th1 Th8

23.Pe2 [0.00] [23.Pd5 0.65/20 Lxd5 24.Dxd5]

23…h4

24.De1

wKc1,Qe1,Ne2,Be3,Rh1,Pa3,b2,c2,e4,f3,g5/bKb8,Qc7,Bb7,e7,Rh8,Pa6,b5,d6,e5,f7,h4

[-0.88] [24.Pc3=0.00]

24…f5? [0.66] [24…Dd8! -0.88 25.Kb1 Lxg5]

25.Txh4 [0.34] [25.exf5 0.66 Lxf3 26.Th2]

25…Txh4

26.Dxh4 f4

27.Pxf4 [0.00] exf4=

28.Lxf4 Lc8

29.Dh6 Dd7 [0.63] [29…Db6 0.31 30.Kb1 Dd4]

30.g6 [0.16/22] [30.b3 0.63]

30…De6

wKc1,Qh6,Bf4,Pa3,b2,c2,e4,f3,g6/bKb8,Qe6,Bc8,e7,Pa6,b5,d6

[[30…Dh3!= 0.16 31.b3 (31.Dxh3 Lxh3 32.Lh6 Kc7=) 31…a5]

31.Kb1 [0.00] [31.Dg7! 1.32]

31…Dh3

32.Dxh3 Lxh3

33.Lh6 Le6

34.Lg7 [-0.97] [34.f4= Houdt de balans. 0.01]

34…Lg5

[Blunder waarde: Wit=0.37/Zwart=0.32. Verliest op tijd!? Notatie deugt niet meer]

1–0